Gekroonde satire

Het begin van het jaar mag dan voor sommigen Dry January zijn en voor gelovigenDriekoningen, maar het is ook de tijd voor de galette des rois voor zoetekauwen! Men denkt dat de bonentraditie zijn oorsprong vindt in het oude Rome. Tijdens Saturnalia werden de hiërarchieën omgedraaid en kon iedereen voor één dag koning worden. Vanaf de ^16e eeuw kerstende de kerk dit heidense feest en het eens zo populaire feest werd universeel. In de volgende eeuw was hetDriekoningenfeest alomtegenwoordig inde Vlaamse en Nederlandsekunst. Schilders als Jacob Jordaens (1593-1678) en Jan Steen (1626-1679) beeldden op humoristische wijze scènes uit waarin « de koning drinkt »: luidruchtige gezinnen, dronken personages, grijnzende kinderen… en natuurlijk de taart waarmee de koning werd getekend. Maar in de verschillende versies, die soms erg op elkaar lijken qua compositie, wordt de galette soms naar de achtergrond verbannen of verdwijnt zelfs helemaal. Dit kwam doordat aristocratische families weigerden geassocieerd te worden met deze tradities, die als te populair werden beschouwd, zelfs in een feestelijk schilderij. In schilderijen bedoeld voor de rijke bourgeoisie staat de galette centraal, terwijl hij in de meer elitaire versies helemaal niet meer voorkomt. Deze variatie maakt een sociale interpretatie mogelijk van een gerecht dat toch door iedereen op een heel christelijke manier werd gedeeld!

Coverfoto: Jacques Jordaens, De koning drinkt, ca. 1640, olieverf op doek, 156 x 210 cm. Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel / foto: J. Geleyns – Kunstfotografie