De verjaardag van een geëngageerde prinses

Niets wees erop dat zij dit pad zou inslaan, maar haar studies journalistiek hebben de jongste dochter van koning Leopold III en van de prinses van Réthy ertoe aangezet altijd te onderzoeken en personen of onderwerpen in de schijnwerpers te zetten die dat onmiskenbaar verdienen. Geboren in het kasteel van Laken, groeide zij evenwel op in de rust van het koninklijk domein van Argenteuil, met een zekere mate van anonimiteit. Al vroeg werd zij door haar vader gesensibiliseerd: hij reisde de wereld rond en maakte haar, lang vóór het woord bestond, vertrouwd met wat later ecologie zou heten. Als enthousiaste antropoloog zette hij expedities op die hem in staat stelden geïsoleerde stammen te ontmoeten en voet te zetten op ongerepte gronden. Met de camera over de schouder legde hij dieren, landschappen, mannen, vrouwen en kinderen vast en vulde hij zijn notitieboekjes. Deze pionier, die als eerste het stamhoofd Raoni Metuktire ontmoette, nam zijn dochter soms mee op zijn tochten naar de andere kant van de wereld: intieme momenten en onvergetelijke herinneringen.

Haar wens om de herinnering aan haar vader levend te houden, bracht de prinses ertoe meerdere rijk geïllustreerde boeken te schrijven die hulde brengen aan zijn talent als fotograaf en aan zijn visionaire interesses. Later zou een album haar moeder opnieuw tot leven wekken: een vrouw met een sterk karakter die ondanks de kritiek die zij jarenlang te verduren kreeg altijd waardig bleef, een complex personage wier legendarische elegantie hand in hand ging met een onverzadigbare nieuwsgierigheid. Daarna waren haar grootouders aan de beurt, koning Albert I en koningin Elisabeth, die het onderwerp werden van een werk waarin nooit eerder gepubliceerde foto’s twee magistrale figuren uit de Belgische geschiedenis tot leven brengen. Van haar moeder en van deze op zijn minst originele grootmoeder erfde de prinses een wilskracht en volharding die haar hebben geleid bij de realisatie van haar talrijke projecten, waaronder documentaires. Intussen boog zij zich ook over andere onderwerpen en schreef zij een boek over vrouwen die de Nobelprijs voor de Vrede hebben gekregen, een ander met de titel Aarde! Laten we handelen voor de planeet, het is nog niet te laat… waarin zij de woorden verzamelt van David Attenborough, Christine Ockrent en ook Michail Gorbatsjov, en ten slotte Welke wereld voor morgen? Dialoog tussen generaties in samenwerking met Anuna De Wever, Adélaïde Charlier en Sandrine Dixson-Declève.

Nee tegen immobilisme

De prinses trouwde met Salvador Moncada, een Britse wetenschapper die in 2009 tot ridder werd geslagen, en heeft twee kinderen: Alexandra en Leopoldo. Dit dubbele moederschap heeft haar belangstelling voor de bescherming van de planeet nog versterkt, om een betere wereld na te laten aan toekomstige generaties. Vanuit die optiek initieerde zij een documentaire over het Nationaal Park Virunga, een gorillarefugium aan de grenzen van de Democratische Republiek Congo. De film vertelt de geschiedenis van dit natuurreservaat, maar toont ook hoe moeilijk het vandaag is om fauna en een nochtans beschermd biotoop te vrijwaren. Het park Virunga, sinds 1979 opgenomen op de Werelderfgoedlijst, zag het licht in 1925. De expeditie naar Kivu van de Amerikaanse natuuronderzoeker Carl Akeley leidde tot de oprichting van het Virunga-gebied, de voorloper van het huidige park. De prinses sprak met prins Emmanuel de Merode, directeur van het reservaat, die dagelijks geconfronteerd wordt met corruptie en stroperij in het hart van het op één na grootste tropische woudmassief na de Amazone. Trouw aan deze zaak nam zij in 2018 deel aan de 18^e conferentie voor de bescherming van het Congobekkenwoud in het Egmontpaleis.

Meer recent heeft prinses Esmeralda de handen in elkaar geslagen met regisseur Gert Peter Bruch, oprichter van dengo Planète Amazone, voor de film Amazonia, Hart van Moeder Aarde. Ter plaatse trad zij in de voetsporen van haar vader en gaf zij het woord aan stamhoofden, die in de frontlinie getuigen van problemen die onder meer veroorzaakt worden door de illegale ontbossing door goudzoekers en illegale boeren. De film, die aan de rechtstreeks betrokkenen werd vertoond, werd ook in Brussel geprojecteerd tijdens COP16 over biodiversiteit, vervolgens in Colombia en aan tal van universiteiten. Een gelegenheid om het begrip ecocide te bepleiten, zodat misdrijven tegen het milieu strafrechtelijk bestraft worden zoals elk ander delict.

Als voorzitster van het Fonds Leopold III steunt de prinses ook andere doelen, waaronder Care Belgium, waarvan zij geen enkel gala mist. Daarnaast verzet zij zich tegen de onderdrukking van volkeren, door in de straten te betogen om haar stem te laten horen of zich uit te spreken op Instagram, terwijl zij onvermoeibaar blijft opkomen voor het behoud van ecosystemen wereldwijd. Gelukkige verjaardag, mevrouw, en bravo!

Coverfoto: © Patricia Willocq Collectie van H.K.H. prinses Esmeralda