De smaak van Jeanne-Marie de Broglie

Geboren als Jeanne-Marie de Maillé de La Tour-Landry, dochter van Gilles, 5^e hertog van Maillé, en prinses Anna Radziwiłł, treedt zij toe tot een andere grote Franse familie door op 25 september 1949 in Châteauneuf-sur-Cher te huwen met prins Guy de Broglie. Het paar krijgt twee kinderen, Antoine en Laure, maar scheidt in 1962. Als afstammelinge van de meest illustere lijnen van de Europese aristocratie wil de prinses toch een beroepsactiviteit vinden, iets wat in die tijd nog weinig voorkwam. Dat zij van dichtbij met de kunstwereld in aanraking kan komen, zou ideaal zijn.

Haar wens wordt uiteindelijk in 1968 vervuld, want men vertrouwt haar de taak toe om het kantoor van Christie’s Frankrijk te openen, waarvan zij met onverholen enthousiasme de leiding op zich neemt. Vandaag kan men zeggen dat zij het veilinghuis een beslissende impuls heeft gegeven, door het te richten op openheid en internationalisering. Zij herhaalt dit door in 1976 het kantoor in Brussel te openen. Zoals een persbericht dat de veiling van haar collectie in Parijs op 30 september aankondigt, vermeldt, is Jeanne-Marie de Broglie “beschouwd als een toonaangevende figuur van de Europese kunstmarkt, wier invloed ruimschoots verder reikte dan Christie’s en kunstenaars, galeristen en verzamelaars blijvend heeft getekend. Door haar vroege engagement bij de spelers van de markt heeft zij bijgedragen aan het vormgeven van het snel veranderende artistieke landschap van het naoorlogse Europa”.

Als figuur van het Tout-Paris ontmoet en spreekt zij met de meest vooraanstaande persoonlijkheden, van Yves Saint Laurent tot Man Ray, van Diego Giacometti, die voor haar een tafel bedenkt met de naam Berceau, geïnspireerd door Séraphine, de hond van Jeanne-Marie, tot Jean Dubuffet, met wie zij bevriend raakt en van wie zij La physique du sol (Texturologie XXIII) aankoopt, een schilderij uit 1958. Zoals men kan vaststellen, heeft zij niet gewacht tot zij bij Christie’s aan de slag ging om belangstelling te hebben voor haar tijdgenoten.

Doorheen de 150 loten van deze door Christie’s georganiseerde veiling ontdekt men het universum van deze gecultiveerde vrouw, wier geoefende oog het veel eerder begreep dan menig liefhebber, kunstenaar en verzamelaar. Van jongs af aan omringd door mooie objecten belichaamt zij “met een zeldzame intensiteit de alliantie van een diepgewortelde traditie en een resoluut omarmde moderniteit”.

Een porseleinen servies uit Limoges uit de manufactuur van de graaf van Artois, een medaillekast in Lodewijk XVI-stijl, gemerkt Joseph Feuerstein, een diamanten broche in de vorm van een Maltezer kruis, een servies van 145 stukken in porselein van de Hongaarse manufactuur Herend, een klepbureau beschilderd in het mooiste Italiaanse rococo of een paar kandelaars uit de tijd van Karel X met putti die op krokodillen rijden, met boven op het hoofd een druipschotel in de vorm van een hoorn des overvloeds, verwijzen rechtstreeks naar de illustere aristocratische oorsprong van Jeanne-Marie de Broglie, net als overigens een weelderig vermeil ensemble van dertig stukken met het monogram van prinses Louise van Pruisen, een verre voorouder van de betrokkene via de prinsen Radziwiłł.

Een Cartier-necessaire in lapis lazuli, saffieren en diamanten, een poederdoos bezet met parels, cabochons van maansteen en diamanten en een parelcollier met een gegraveerde smaragd met het wapen van de Radziwiłł, deze twee juwelen gesigneerd René Boivin, roepen de verfijning op van een prinses die ook het talent van Claude Lalanne weet te waarderen door bij haar een Structure végétale aan te kopen die een luchter is geworden.

Een decorwissel wanneer plots Picasso-keramiek naast werken van Marc Chagall, David Hockney, Dorothea Tanning, Léon Spilliaert, Paul-César Helleu, Anders Zorn, Miodrag Dado, Edgar Degas en Eugène Delacroix verschijnt. Een universum ontvouwt zich en vervaagt gaandeweg met hun eigenares, die zelf voor altijd in het geheugen gegrift zal blijven.

Wat mij betreft was zij de eerste die mij hielp en mij tot mijn grote verrassing volle kisten catalogi toestuurde. Ik heb haar vele jaren later persoonlijk kunnen bedanken, tijdens een receptie in Buckingham Palace, terwijl zij met Hélène David-Weill in gesprek was. Ditmaal was zij verrast, maar deze korte uitwisseling in het hart van die zo bijzondere plek behoort zonder twijfel tot mijn mooiste herinneringen.

Omslagfoto: © Photonews