Philippe Besson: "We houden niet van wat anders is".

Eventail.be – Hoeveel van de roman is autobiografisch?
Philippe Besson – Het is zowel mijn verhaal als een uitvinding. Ik heb altijd een dunne lijn bewandeld tussen fictie enautofictie. Toen ik romans schreef, bevatten deze teksten niettemin veel van mijn intieme episodes, mijn gevoelens, mijn herinneringen aan wat ik zelf had gekend, meegemaakt en ervaren, ook al vertelde ik een puur fictief verhaal van mijn eigen verbeelding. Ook toen ik puur autobiografische verhalen schreef, zoals Arrête avec tes mensonges (Ed. Julliard, 2017) of Un soir d’été (Ed. Pocket, 2025), die verhalen vertellen die mij echt zijn overkomen, deed ik geen beroep op mijn verbeelding, maar op mijn geheugen. Maar natuurlijk was ik dingen aan het heruitvinden en herschrijven, omdat ik vooral vind dat direct autobiografische verhalen zinloos zijn, omdat je naar je eigen navel kijkt. Aan de andere kant, als je een intiem verhaal vertelt, probeer je het zo universeel mogelijk te maken, waarin iedereen iets van zichzelf kan herkennen. En zo is het hier ook: ik praat over dingen die wel of niet waar zijn, maar het idee is om tegen elke lezer in je familie te zeggen: zijn er geheimen of niet? Welke prijs ben je bereid te betalen om dit leven te kiezen in plaats van een ander? Dat is de vraag die https://www.babelio.com/livres/Besson-Un-soir-dete/1577970 stelt.

– Paul Virsac ontdekte zijn homoseksualiteit op 44-jarige leeftijd. Was het belangrijk voor u om dit besef op die leeftijd te situeren?
– Ja, want dat geldt voor heel veel mannen en vrouwen. Ze zijn natuurlijk al homoseksueel als tieners, maar of ze herkennen het niet of ze begrijpen het niet. Ze kunnen zien dat ze verlangens hebben die hen naar hun medemensen leiden, maar ze censureren ze, ze verzwijgen ze, of ze vinden ze totaal onbegrijpelijk, en dus zeggen ze, dit is niet de realiteit en onderdrukken ze ze. Je schaamt je zo erg dat je het allemaal voor jezelf houdt. Je verplettert de ontkenning, je maakt het onbestaand. Dan begin je aan een normaal getrouwd leven, met een vrouw en kinderen… En dat doe je vaak met grote oprechtheid. Paulus, in het boek, is oprecht, hij houdt van zijn vrouw, hij wil kinderen, een gezin stichten, en hij doet het. En zulke mannen zijn er. In Un certain Paul Darrigrand (Ed. Julliard, 2019) vertel ik het verhaal van een ontmoeting met een man die getrouwd is en een kind heeft. En vandaag is hij nog steeds getrouwd, met drie kinderen, en alles gaat goed. En toch leefde hij een clandestien en geheim leven met mij en anderen. Deze dingen gebeuren. Maar ja, op een gegeven moment, jaren later, kan het in je gezicht ontploffen. En soms, als je een gevorderd man bent, en misschien zijn je kinderen ook volwassen, heb je het idee dat je tegen jezelf zegt: misschien ga ik besluiten om te leven wat ik ben, en aan te nemen wat ik altijd verborgen heb gehouden. Het geldt bijvoorbeeld ook voor mensen die op hun 45e of 50e besluiten om te scheiden, die waarschijnlijk al lang niet meer van hun man of vrouw houden, maar die tegen zichzelf hebben gezegd: ik heb een gezinsleven, ik heb kinderen om op te voeden, dus ik ga mijn plicht doen, want dat is normaal. En dan, op 50-jarige leeftijd, besluiten ze hun vrijheid terug te krijgen en zeggen ze tegen zichzelf: nu heb ik ook het recht om gelukkig te zijn en mezelf te zijn. Mijn kinderen zijn uit de business, dus ik ga voor mezelf leven. En dat is wat er met Paul gebeurt in het boek.

– Je plaatst Pauls verhaal in het begin van de jaren 60. Zou zijn gevoel van schaamte vandaag de dag nog steeds bestaan?
– Dit gevoel was erg sterk in de jaren 60 omdat homoseksualiteit werd onderdrukt. Het mocht niet bestaan. Het was zelfs crimineel, strafbaar. In Frankrijk kon je tot 1982 naar de rechtbank gaan en een paar maanden in de gevangenis belanden. Tot 1990 werd homoseksualiteit door de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als een geestesziekte. Je leefde ondergedoken of je leefde een ander leven. Vandaag de dag zijn de dingen veranderd, maar niet helemaal. Kijk naar de debatten in Frankrijk 10 jaar geleden over het huwelijk voor iedereen. Een miljoen mensen gingen de straat op om te zeggen dat homoseksualiteit een gruwel is. Vandaag de dag heb je mannen die in de val worden gelokt door digitale applicaties. Ze worden opgepikt via apps, naar plaatsen gebracht en dan in elkaar geslagen, ofwel voor het simpele plezier van het in elkaar slaan ofwel om hun geld af te pakken, met het idee dat ze niet zullen klagen omdat ze niet willen zeggen dat ze homo zijn. Bovendien is de opkomst van religieus extremisme niet bevorderlijk voor de acceptatie van homoseksualiteit. In voorsteden waar het religieus extremisme erg uitgesproken is, weet ik niet zeker of twee jongens die elkaars hand vasthouden onderaan een torenflat in Seine-Saint-Denis erg goed geaccepteerd zouden worden. Deze realiteit blijft dus bestaan, ook al is de maatschappij natuurlijk vooruitgegaan. Maar het blijft taboe, gevaarlijk en hardnekkig omdat we moeite hebben met verschillen, met wat niet de norm of de meerderheid is. De nummer één oorzaak van zelfmoord onder tieners is hun homoseksualiteit. Het is dus duidelijk dat sommige dingen blijven bestaan. We houden niet van wat anders is.

Foto omslag: © David Morganti