Boris Dilliès: “Wij willen dat KANAL een brug wordt tussen wijken en tussen publieken”

L’Éventail – KANAL maakt deel uit van een belangrijk internationaal partnerschap met het Centre Pompidou. Welke plaats kan dit project Brussel laten innemen in het Europese en internationale culturele landschap?

Boris Dilliès – Brussel is voorbestemd om een van de grote Europese hoofdsteden van moderne en hedendaagse kunst te worden. Wij hebben al een uiterst rijke artistieke en culturele scene, met kunstenaars, galeries, verzamelaars, instellingen en evenementen die elk jaar een internationaal publiek aantrekken. KANAL moet ons in staat stellen een nieuwe stap te zetten. Men reist naar Londen om de Tate Modern te bezoeken, naar Bilbao voor het Guggenheim. Morgen komt men naar Brussel om KANAL te bezoeken!

– Het Centre Pompidou brengt een collectie, expertise en een sterke institutionele identiteit naar KANAL. Hoe zorgt u ervoor dat dit partnerschap een Brusselse instelling voedt zonder haar uniciteit uit te wissen?

– Het Centre Pompidou is uiteraard een uitzonderlijke partner, maar KANAL is nooit bedoeld geweest als een dependance van het Centre Pompidou. KANAL blijft bovenal een Brussels museum, in een gebouw dat deel uitmaakt van de geschiedenis en identiteit van onze stad, met een programmering bedacht door een Brussels team. En de collecties zullen juist zeer gevarieerd zijn: men zal er werken zien van grote meesters van de moderne kunst zoals Matisse, Braque of Picasso, maar deze zullen ook in dialoog worden gebracht met werken uit Belgische en Brusselse collecties. Bovendien zal KANAL niet beperkt blijven tot zijn collecties. Van de 40.000 m² van het project zal de helft worden gewijd aan openbare ruimtes, met onder meer een bibliotheek, winkels en horecagelegenheden.

– Draagt een culturele samenwerking als deze, in uw ogen, ook een politieke dimensie, in de zin van wat het zegt over de band tussen onze twee landen?

– Ja, noodzakelijkerwijs. Er is altijd een zeer natuurlijke band geweest tussen Frankrijk en België. Wij delen een taal, een geografische nabijheid… Veel Fransen komen naar Brussel om er te werken, te wonen of te bezoeken, en Belgen reizen ook zeer regelmatig naar Frankrijk. Ik denk dat het belangrijk is om deze banden levend te houden. En KANAL draagt juist bij aan deze dynamiek van uitwisseling tussen Frankrijk en België.

– Voorbij KANAL, hoe zou u de huidige staat van de culturele betrekkingen tussen Frankrijk en België omschrijven? Staan er nog andere samenwerkingen of gemeenschappelijke projecten op de agenda?

– Ze zijn uitstekend! Ik denk aan onze zangers, onze cabaretiers, de stripauteurs… Onze Belgische en Brusselse artiesten scoren in Frankrijk, en het omgekeerde is ook waar: het Belgische publiek houdt van Franse artiesten. […] En aan institutionele zijde zijn er tal van samenwerkingen. Zo wordt volgende maand een tentoonstelling gewijd aan het Stocletpaleis gepresenteerd in de Villa Cavrois, in Rijsel, met de steun van het Brussels Gewest.

– KANAL heeft zowel een internationale ambitie als een sterke territoriale verankering. Hoe verzoent u deze twee dimensies: een publiek van ver aantrekken en tegelijkertijd een plek blijven die echt door de Brusselaars wordt omarmd?

– Deze twee ambities zijn niet tegenstrijdig. De ruimtes zijn ontworpen om zowel Brusselaars als Belgische en buitenlandse bezoekers te ontvangen. Men kan erheen gaan zonder per se een tentoonstelling te bezoeken: werken in de bibliotheek, een kopje koffie drinken, een “couque” kopen bij de bakker, genieten van een afterwork, voorstellingen bijwonen… Er zal ook veel bemiddelingswerk worden verricht met scholen om KANAL te laten ontdekken door jonge Brusselaars en hen enthousiast te maken om erheen te gaan.

– Brussel is een uiterst diverse stad, sociaal, cultureel en linguïstisch. Hoe kan een grote instelling als KANAL deze diversiteit weerspiegelen en publieken bereiken die niet spontaan musea bezoeken?

– Dat is nu juist een van de uitdagingen van het project: van KANAL een plek maken die alle Brusselaars aanspreekt, inclusief degenen die niet spontaan musea bezoeken. De voor iedereen toegankelijke ruimtes kunnen een eerste toegangspoort vormen. De locatie is ook bijzonder strategisch. Momenteel vormt het kanaal een soort natuurlijke grens tussen het noorden en het zuiden van de stad. Wij willen dat KANAL de omgekeerde rol speelt: dat het een brug wordt tussen de wijken en tussen de publieken. En deze openheid zal ook terug te vinden zijn in de manier waarop KANAL de Brusselaars aanspreekt, met communicatie in het Frans, Nederlands en Engels. Engels is essentieel voor toeristen, maar ook voor expats die in Brussel wonen.

– KANAL vestigt zich in een wijk die volop in transformatie is. Welke rol kan een culturele instelling spelen in de transformatie van een gebied zonder simpelweg het symbool van gentrificatie te worden?

– Is het zo negatief dat een wijk transformeert en evolueert? Ja, de komst van KANAL zal de wijk dynamiseren. Maar deze transformatie is al meer dan tien jaar aan de gang, met de ontwikkeling van Tour & Taxis, de bouw van nieuwe woningen langs het kanaal, de aanleg van de oevers, het skatepark, de loopbruggen… Mensen die niet spontaan naar deze wijk komen, zullen deze dankzij KANAL ontdekken. En dat is eerder een goede zaak! Er zullen ook belangrijke economische voordelen zijn voor de wijk en, breder, voor het Gewest: KANAL zal elk jaar duizenden bezoekers aantrekken, met positieve gevolgen voor hotels, restaurants, winkels en toeristische actoren.

– Wat zou u over twintig jaar willen dat men over KANAL zegt?

– Ik zou willen dat men zegt dat KANAL een belangrijke Brusselse instelling is geworden die internationaal uitstraalt. En vooral, dat het museum heeft bijgedragen aan het plaatsen van Brussel op de kaart van de moderne en hedendaagse kunst in Europa.

Foto omslag: © DR