Pierre Lemaître: vaarwel aan de gloriejaren!

L’Éventail – Hoe vind je het om het tijdperk van de glorieuze jaren af te sluiten met Les Belles Promesses?
Pierre Lemaître – Een mengeling van opluchting en postnatale ervaring. Als je vijf jaar aan dezelfde personages hebt gewerkt, heb je het gevoel dat je al hun narratieve potentieel hebt opgebruikt en dat het schrijven van nog een verhaal je niet meer zal vertellen over de periode die je beschrijft. De mis is gezegd. Het is tijd om verder te gaan, niet om ‘een ronde te veel te gaan’. Dat gezegd hebbende, je leeft geen vijf jaar met personages zonder aan ze gehecht te raken. Dus het is een beetje een moeilijk moment om mee te maken.

– Wat waren de beloften van de jaren 50? En de uwe?
– Er werd ons oneindige en heilzame vooruitgang beloofd. Vandaag weten we dat het inderdaad oneindig is, dat wil zeggen dat het zal doorgaan, maar het is helemaal niet heilzaam: we gaan recht op de muur af met de opwarming van de aarde. In die jaren hadden we een soort puberale euforie, met andere woorden, we innoveerden zonder ons zorgen te maken over de gevolgen. En dan is er nog de belofte die ik mezelf heb gedaan, namelijk om verhaal voor verhaal door te bladeren en een bepaald beeld te schetsen van deze eeuw die we hebben meegemaakt. Ik denk dat tot nu toe, na deze zeven boeken, de belofte is nagekomen, ook al kan ik daar niet over oordelen.

– Heb je een boodschap voor de lezers van vandaag over dat tijdperk?
– Die heb ik niet omdat ik geen historicus ben maar een romanschrijver. Ik schrijf verhalen en het is aan de lezers om te oordelen over de periode en zelfs over de manier waarop ik het vertel. Het is aan de lezers om uit mijn romans de lessen te trekken die zij relevant achten.

– Hoe bouw je personages op die zo diep menselijk zijn als die van jou? Vanuit je verbeelding, vanuit herinneringen?
– Ik weet niet hoe andere schrijvers werken, maar ik heb geen recept. Soms is het een herinnering, iemand die ik kende, soms is het een puur verzinsel gebaseerd op de behoeften van het verhaal. Het kan ook een volledig secundair personage zijn aan het begin van het verhaal, maar wel een die belangrijker wordt en zich ontwikkelt naarmate het verhaal vordert. Aan de andere kant geef ik ze speciaal belang omdat zij degenen zijn die het verhaal bij elkaar houden. Een roman wordt nooit bij elkaar gehouden door een plot, maar altijd door zijn personages. Als dat het geval is, is er geen emotie. Agatha Christie schreef romans met een onberispelijke mechaniek, maar haar personages wekten geen empathie op. Literatuur is de plaats voor emotie.

– Je zegt dat je een avonturenroman schrijft, geen avonturenroman. Wat betekent dat?
– Het betekent dat er genoeg tempo en actie is voor een personage dat een avontuur beleeft dat hem zal veranderen. Aan het eind van het verhaal is hij niet dezelfde persoon als toen hij het verhaal inging. De typische avonturenroman, met een « s », is van Jules Verne. Als je Michel Strogoff neemt, beleeft hij een heleboel avonturen, maar op de laatste pagina is hij nog precies dezelfde persoon als op de eerste pagina.

– Heb je ooit je wereld, je sfeer, je literaire genre willen veranderen?
– Ik weet niet zo goed hoe ik dat moet doen. Ik denk dat ik goede misdaad- en avonturenromans kan schrijven. Dus ik zou geen dystopie, een puur historische roman of een puur psychologische roman kunnen schrijven. Ik heb een tijdje getwijfeld om een non-fictieroman te schrijven, maar dat zit niet in mijn morfologie. Ik probeer te doen wat ik heel goed kan, maar meer ook niet. Een romanschrijver is iemand die geen complexe gedachte heeft om uit te drukken, maar die, boek na boek, probeert het op de juiste manier te zeggen. Proust had niet veel te zeggen, maar hij zei het heel goed. En niemand heeft het beter gedaan. Voorlopig.

Foto omslag: © BRUNO LEVY