• HLCÉ

Pioniers: deze vrouwen hebben België vormgegeven

HLC

François Didisheim

17 November 2026

Afgestudeerd in de rechten maar geweigerd aan de balie, een pionierende vliegenierster, een visionaire schilderes: lang voor de sociale media schudden Belgische vrouwen de gevestigde orde door elkaar. L’Éventail wijdt een meerdelige serie aan hen.

Vrouwen hebben durf niet ontdekt via sociale media. Ze hebben vooral lange tijd waanzinnig veel energie moeten steken in het verkrijgen van wat voor mannen vanzelfsprekend leek: studeren, een beroep uitoefenen en serieus genomen worden.

In 1888 wordt Marie Popelin de eerste vrouwelijke doctor in de rechten van België. De balie weigert haar echter toe te laten omdat ze een vrouw is. Briljant genoeg voor het diploma, maar niet mannelijk genoeg voor het beroep. Enkele decennia eerder had Isabelle Gatti de Gamond in Brussel een seculier middelbaar onderwijs voor jonge meisjes geopend. Wetenschappen, wiskunde, talen: ze bood hen de mogelijkheid om na te denken, terwijl er vooral van hen werd gevraagd zich keurig te gedragen.

Isabelle Gatti de Gamond (1839-1905), feministe en pedagoge, opende nieuwe perspectieven voor jonge meisjes door de eerste Belgische instelling op te richten die hen middelbaar onderwijs aanbood. © DR

Hélène Dutrieu koos er daarentegen voor om te fietsen, te rijden en vervolgens een vliegtuig te besturen. Als internationaal wielerkampioene, motor- en autocascadeuse werd zij in 1910 de eerste vrouwelijke vliegenier van België. In 1913 kende Frankrijk haar het Légion d’honneur toe voor haar luchtvaartprestaties. Sommigen overwinnen obstakels; Hélène besloot er letterlijk overheen te gaan. Anna Boch van haar kant legde haar visie als schilderes en mecenas op en kocht in 1890 met veel flair De rode wijngaard van Van Gogh.

Van het recht om te pleiten tot het recht om te regeren

Deze vrouwen hadden talent, intuïtie, moed en weinig trek in de onaantrekkelijke plaatsen die de patriarchale samenleving hen toewees. Sindsdien is het decor veranderd. Sophie Wilmès, de eerste vrouwelijke eerste minister van België in 2019, belichaamt een sobere autoriteit in het politieke rumoer. De actrice Virginie Efira dwingt respect af door haar rolkeuzes en de kracht van haar spel, wat haar regelmatig prijzen voor beste vertolking oplevert. Nathalie Dewez, Belgisch Designer van het jaar in 2011, werkt met licht, van objecten tot monumentale installaties. Drie werelden, drie persoonlijkheden, geen enkele reden om voor hen een gemeenschappelijke gebruiksaanwijzing te zoeken.

In oktober 2019 werd Sophie Wilmès de eerste vrouw die de functie van eerste minister bekleedde in België. Zij schreef geschiedenis op het exacte moment dat de staat adem tekort leek te komen. © DR

Van Marie Popelin tot deze hedendaagse figuren: de situaties verschillen, de obstakels ook. Maar wat een weg is er afgelegd, tussen het moeten rechtvaardigen van je aanwezigheid en het kunnen bevestigen van je eigenheid. Niets is vanzelf opengegaan. Achter de zichtbare successen schuilen jaren van werk en doorzettingsvermogen, incasseren van afwijzingen en verdedigen van overtuigingen. Talent doet veel. Maar er moet wel een stoel voor worden vrijgehouden aan de tafel.

Bekijk over hetzelfde onderwerp de nieuwste podcast van François Didisheim, CEO van High Level Communication & L’Eventail, op BXFM Radio:

Artikel geïnspireerd door de newsletter van Lobby van 13 oktober, geschreven door Françoise Wallyn en François Didisheim, oprichter van Lobby. U vindt het tijdschrift van de kringen van de macht hier

Coverfoto: Hélène Dutrieu (1877-1961) was een internationaal wielerkampioene en een spectaculaire cascadeuse op de motor en in de auto. In 1910 werd zij de eerste vrouwelijke vliegenier van België. Wat een vrouw! Zij belichaamt een grenzeloze moderniteit. In 1913 kende Frankrijk haar zelfs het Légion d’honneur toe voor haar luchtvaartprestaties. © DR

Boris Dilliès: “Wij willen dat KANAL een brug wordt tussen wijken en tussen publieken”

Beurzen & tentoonstellingen

Met de naderende opening van KANAL licht Boris Dilliès, Minister-President van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de ambitie van het museum en het partnerschap met het Centre Pompidou toe: Brussel positioneren als een van de grote Europese hoofdsteden van moderne en hedendaagse kunst. Hij bespreekt ook de uitdagingen die gepaard gaan met de metamorfose van deze emblematische plek en de wens om een open, levendige en volledig in de stad verankerde culturele ervaring aan te bieden.

Xavier Magnée, de “laatste Prins van het Paleis”, is op 91-jarige leeftijd overleden

Maatschappij

Voormalig stafhouder van de Franse Orde van advocaten van de balie van Brussel, verdediger van Marc Dutroux, Geneviève Lhermitte en Patrick Haemers, medeoprichter van Advocaten Zonder Grenzen, is Xavier Magnée op 21 september overleden. Hij heeft meer dan zes decennia gepleit en belichaamde een traditie van welsprekendheid die zeldzaam is geworden in het Justitiepaleis van Brussel.

Alle artikels