Spelling beheersen: een troef voor morgen

Leren lezen, woordenschat uitbreiden, spelfouten tegengaan… Leerkrachten staan in de frontlinie om kinderen te helpen de Franse taal onder de knie te krijgen. Hoe kunnen woordenboeken in het tijdperk van internet en kunstmatige intelligentie (AI) nog nuttig zijn voor onze kinderen? We legden deze vraag – en andere – voor aan Carine Girac-Marinier.

L’Éventail – Het gebruik van AI in scholen: kans of gevaar, volgens u?
Carine Girac-Marinier – Weten hoe je AI moet gebruiken kan nuttig zijn voor de opleiding in de beroepen van morgen, maar je moet er niet van afhankelijk zijn voor je schrijfwerk. AI kan nuttig zijn als informatiebron, maar je moet absoluut weten hoe je de inhoud ervan moet relativeren en een sterk ontwikkelde kritische zin behouden. Idealiter zouden leraren op scholen de driften en gevaren van AI moeten kunnen laten zien, terwijl ze jonge mensen trainen om er niet bang voor te zijn.

– Hebben papieren woordenboeken nog een plaats in de klas? Wat zijn de voordelen voor kinderen?
– Het woordenboek heeft zijn plaats op school en thuis, want door het te gebruiken kun je je kennis van de alfabetische volgorde oefenen, de spelling uit je hoofd leren, de verschillende betekenissen (eigenlijke en figuurlijke in het bijzonder) van een woord onderscheiden, de nuances begrijpen en je woordenschat uitbreiden met synoniemen en antoniemen. Bovendien biedt het woordenboek encyclopedische informatie die ons begrip van de wereld verrijkt. Om al deze redenen wordt het woordenboek nog steeds veel voorgeschreven in de klas en maakt het gebruik ervan (opzoeken van woorden, betekenissen, enz.) deel uit van het lesprogramma.

– Wat maakt het uit of je de betekenis van een woord vindt door te ‘googelen’ of door de pagina’s van een woordenboek door te bladeren?
– Als je een woord in het woordenboek opzoekt, ben je actiever. Je onthoudt de spelling beter, terwijl als je een woord ‘googelt’, je passief blijft, omdat de autocomplete functie het woord helemaal zelf suggereert. Bovendien onthouden we dingen vaak beter door fouten te maken. Als je het woord « haricot » opzoekt in het papieren woordenboek en vergeet dat er een « h » voor nodig is, heb je even de indruk dat het woordenboek een fout heeft gemaakt, en als je je realiseert dat je het vergeten bent, onthoud je het voor de rest van je leven! Als je bij automatisch aanvullen vergeet om de ‘h’ in ‘haricot’ in te typen, zal de computer het er zelf in zetten en je zult het je niet herinneren, omdat je je fout niet eens opmerkt.

– Waarom is beheersing van spelling en woordenschat een belangrijke factor in de ontwikkeling van kinderen?
– Het beheersen van de spelling is fundamenteel voor de volwassenen van morgen, zowel in persoonlijke (administratieve correspondentie) als professionele context. Het hebben van een goede woordenschat is ook essentieel omdat het ons enerzijds helpt om maatschappelijke debatten beter te begrijpen en de subtiliteiten van de wereld van vandaag beter te doorgronden en anderzijds kan het ons helpen om zelfvertrouwen te krijgen en deel te durven nemen aan deze debatten. In de context van de school is het dus absoluut essentieel om alle kinderen te helpen hun spelling en woordenschat te verbeteren, om de toekomstige burgers van morgen te vormen en hen in staat te stellen deel te nemen aan het gemeenschapsleven. Bovendien moeten we, in de context van de opkomst van AI en mogelijke ‘valse informatie’, jongeren ook trainen in de kunst van het nuanceren en hun kritisch vermogen ontwikkelen, door hen te leren tussen de regels door te lezen of te detecteren wat een kwestie van individuele opinie is. Weten om te gaan met taal, dankzij woordenboeken, verbetert de cognitieve vaardigheden en ontwikkelt de verbeelding (je zoekt een woord op en bladert van pagina naar pagina door verschillende artikelen, bewondert reproducties van kunstwerken, ontdekt encyclopedische informatie, enz.) Het ontwikkelt ook creativiteit en een kritische zin, maakt nuance mogelijk, temt de tijd, biedt perspectief – kortom, het geeft elk individu de instrumenten die hij nodig heeft om zijn eigen vrijheid en autonomie op te bouwen.

– Waarom nemen de lees- en spellingvaardigheden van jongeren af?
– Jongeren lezen steeds minder, omdat ze steeds meer opgaan in de directheid van schermen. Bijna één op de vijf jongeren leest niet in zijn vrije tijd. Tussen zestien en negentien jaar stijgt dit percentage tot 38%. Tegelijkertijd besteden jongeren tien keer meer tijd aan beeldschermen dan aan het lezen van boeken(2). De afname van spelling houdt verband met deze afname van lezen, want hoe meer we lezen, hoe meer we onze spelling onthouden.

larousse.fr

(1) Directeur van de afdeling Encyclopedieën, Woordenboeken, Nascholing en Mooie Boeken bij Éditions Larousse. (2) in Les jeunes Français et la lecture, studie van het Centre National du Livre (CNL), april 2024.