Wanneer een flamingo de detectoren voor kunstmatige intelligentie om de tuin leidt
François Didisheim
03 November 2026
Een echte foto die bekroond wordt in een AI-categorie, een gegenereerd beeld dat een fotowedstrijd wint: de jury’s raken de draad kwijt. In Brussel vragen galeriehouders en fotografen zich af wat we eigenlijk kopen wanneer we een beeld kopen.
In 2023 wint de Duitse kunstenaar Boris Eldagsen een Sony World Photography Award met een portret van twee vrouwen met een ouderwetse uitstraling. Een indrukwekkend beeld, volledig gegenereerd door kunstmatige intelligentie. De kunstenaar wilde net waarschuwen voor de verwarring tussen fotografie en creatie door AI. Om de rookmelder te testen, had hij zelf de vlam meegebracht.
In 2023, bij het ontvangen van de Sony World Photography Award voor zijn foto “Pseudomnesia: The Electrician”, gaf de Duitser Boris Eldagsen toe dat deze foto niet door hemzelf gemaakt was, maar door AI gegenereerd. © DR
Een jaar later voert de Canadees Miles Astray de omgekeerde beweging uit. Hij presenteert, in een categorie gewijd aan AI, een flamingo die ogenschijnlijk geen kop heeft. Hij wint twee prijzen, voordat hij wordt gediskwalificeerd wanneer het bedrog aan het licht komt. Maar de vogel is wel degelijk echt. Hij maakt zijn verenkleed schoon, met kop en hals weggestopt onder zijn lichaam. Hier hebben we dus een dier dat de technologie in haar eigen val laat lopen, zonder zelfs zijn verzorging te onderbreken.
Achter deze twee verhalen schuilt een vraag die minder vergezocht is dan ze lijkt. Wat kopen we eigenlijk wanneer we een kunstwerk kopen? Een mooi beeld? Een blik? Een ontmoeting met het reële of met het abstracte?
Twee Brusselse visies
In Brussel verdedigt Alain D’Hooghe, directeur van de Box Galerie, zijn standpunt: de waarde van fotografie zit in de eigenzinnige manier waarop een maker naar de wereld kijkt. Een beeld bestellen bij een softwareprogramma lijkt hem in vergelijking daarmee erg armzalig. Sommigen lopen misschien achter de moderniteit aan als achter een tram, zonder te kijken waar die naartoe rijdt.
Dit werk is een door AI gegenereerde herinterpretatie, die de beroemde hogesnelheidsfoto nabootst die in 1964 door Harold Eugene Edgerton werd genomen. Het werd gerealiseerd door het Duitse kunstenaarsduo Brodbeck & de Barbuat, en werd getoond tijdens de tentoonstelling “Almagine”. © DR
Bij Hangar kijkt directrice Delphine Dumont er anders naar. Om deze revolutie te begrijpen, organiseerde ze in 2025 AImagine, een tentoonstelling met een twintigtal projecten van fotografen die AI gebruiken. Daarin vond ze een echte artistieke boodschap. Sommige makers voeden de software met hun eigen beelden. De machine doet het werk, maar iemand geeft haar een richting. Ze herinnert eraan dat digitale fotografie de analoge fotografie al eerder had moeten begraven. De aangekondigde doodgaande blijkt echter springlevend.
Niet alle fotografen zijn verplicht om over te stappen op AI. De Belg Stephan Vanfleteren toont er interesse voor, maar verkiest zijn werk in contact met de werkelijkheid voort te zetten. Om de zee te fotograferen, stapte hij zelfs het water in. De mogelijkheden van een softwareprogramma ontdekken belet hem niet om zelf de golfslag te trotseren.
Voor het publiek is het moeilijk om op het eerste gezicht te zien of een scène gefotografeerd of door de computer gegenereerd werd. Vandaar het belang om te verduidelijken hoe het beeld tot stand kwam. Men kan beide bewonderen, maar een moment vastleggen dat echt heeft bestaan en een scène op een scherm bedenken, vertellen niet hetzelfde verhaal. De flamingo herinnert ons eraan: de natuur heeft niet gewacht op kunstmatige intelligentie om onwaarschijnlijke beelden te verzinnen.
Cover beeld: In een wereld geleid door achterdocht over het gebruik van AI, werden twijfels geuit over het werk van de Canadese multidisciplinaire kunstenaar Miles Astray voor zijn foto “Flamingo”. Het gaat echter wel degelijk om een echte foto van een flamingo op zijn poten, weliswaar zonder kop of vleugels, maar dat is gewoonweg… zijn slaaphouding. © Miles Astray
