Vestalia 2026: de mensen ontmoeten die geschiedenis schrijven

Vestalia is drie jaar geleden ontstaan uit de wens om het werk van particuliere eigenaren die hun deuren openstellen, in de schijnwerpers te zetten. Dit jaar brengt het evenement negenendertig leden van het Vesta-netwerk samen op een vijftigtal locaties in het hele land. Bijzonder is het voor 2026 gekozen thema « Ontmoeting »: het zijn de eigenaars zelf, en niet alleen de gidsen, die de bezoekers ontvangen. Zoals Charles-Adrien de Merode, manager van de Merode-Rixensart Foundation, uitlegt, geeft het feit dat de eigenaars zelf de bezoekers rondleiden het bezoek « een nog authentieker gevoel » en herstelt het « de levende, belichaamde aanraking van de plaats ».

Vesta, van Romeins huis tot netwerk

Het netwerk dankt zijn naam aan Vesta, de Romeinse godin van het huis en de gastvrijheid. Het ontstond rond 2020-2021, binnen deKoninklijke Vereniging voor Historische Huizen en Tuinen van België, uit de behoefte om leden te verenigen die besloten hadden om hun huizen open te stellen, in welke vorm dan ook. Vandaag zijn er zesenvijftig leden.  » Deze uitzonderlijke woningen zijn niet zomaar oude gebouwen », zegt Caroline de Kerchove de Denterghem, eigenares van het kasteel en park van Beervelde en ondervoorzitter van Vesta, « het zijn levende herinneringen, plaatsen met een rijke geschiedenis.

Protéger, c’est transmettre

Het netwerk is gebouwd op een omkering van perspectief. Lange tijd », herinnert Caroline de Kerchove de Denterghem zich, « dacht men dat het beschermen van erfgoed betekende dat men het moest sluiten om niets te beschadigen. De overtuiging die Vesta drijft is het tegenovergestelde: « een erfgoed dat niet leeft kan niet overleven », en « een erfgoed beschermen is het kunnen doorgeven ». Het doorgeven van erfgoed is de kern van de bezorgdheid van de vereniging: het ontvangen van een woning als erfenis heeft alleen zin als er al voor is gezorgd, anders wordt de erfenis een last. Het huis openstellen voor het publiek is zowel een overlevingsstrategie als een cultureel gebaar.

Plaatsen die hun eigen verhaal vertellen

Het programma weerspiegelt deze diversiteit. In Corroy-le-Château, nog steeds bewoond door een afstammeling van het Huis Trazegnies, is het bezoek in gezelschap van de markies; in het Kasteel van Bornem is graaf John de Marnix de gastheer; in het Adornesdomein in Brugge openen de graaf en gravin van Limburg Stirum een landgoed dat ze uitvoerig beschrijven. In het kasteel van Louvignies, omschreven als « de echte Downton Abbey van België », vertelt Florence de Moreau de Villegas de St-Pierre over de wedergeboorte van een park in Engelse stijl, ontworpen door Louis Fuchs.

Les collections occupent une place particulière. Au Musée et Jardins Van Buuren, la conservatrice Manon Magotteaux dévoile « les dessous d’une maison de collection » et les choix qui président à la conservation des objets. Au Lozerkasteel, la visite descend dans les anciennes cuisines, où cuivres et collections ont déjà servi de décor à plusieurs films. Les savoir-faire et les jardins ne sont pas en reste : roses en pleine floraison et Journées des Jardins au château de Hex, ateliers d’herboristerie au château de Waleffe, parcours « Du château à la vigne » au château de Bioul, visites privées des jardins d’Annevoie suivies d’une dégustation des vins du domaine.

Muziek en kunst maken het plaatje compleet. In het kasteel van Hex en het kasteel van Beloeil worden klassieke concerten gegeven, de Villa Servais in Halle viert zijn tiende verjaardag in het kielzog van cellist François Servais, terwijl in het Maison Frère-Orban in Brussel acteur Bruno Georis de Fabels van La Fontaine tot leven brengt. In Damme vertelt een lezing over de gouden eeuw van de Vlaamse kunst, van Van Eyck tot Memling. De editie van 2026 verwelkomt een nieuw lid, La Blanche Maison in Nisramont, in de Ardennen, dat een dag wijdt aan Saint Hubert.

Van privé naar algemeen belang

Dan blijft er nog de vraag die elk van deze openingen oproept: die van de grens tussen privéwoning en gemeenschappelijk goed. Voor Axel Tixhon, een expert op het kantoor van de Waalse minister Valérie Lescrenier, gaat de kwestie verder dan eigendom, omdat deze plaatsen deel uitmaken van onze collectieve identiteit. « Als we deze authenticiteit niet bewaren en doorgeven, worden we een plaats als alle andere, met niets meer te zeggen », merkte hij op tijdens de persconferentie. In deze lezing is privé-erfgoed geen puur privé-aangelegenheid, maar een maatschappelijke kwestie. Door hun deuren een week lang open te stellen, geven de eigenaars toegang tot een erfgoed dat meestal onzichtbaar is en herinneren ze ons eraan dat het behoud ervan grotendeels op de schouders van particulieren rust.