“Nagi Notes” van Kôji Fukada en “Coward” van Lukas Dhont draaien deze maand oktober in de bioscoop. Interviews.

“De film is een eerbetoon aan vrouwen”

In Coward (1) weeft Lukas Dhont een liefdesverhaal tussen twee jonge Belgische soldaten, ontstaan aan het front in 1916.

Pierre (Emmanuel Macchia), gesloten van aard, verkeert in het gezelschap van Francis (Valentin Campagne), die extraverter is. Ze trekken elkaar aan als magneten. Geconfronteerd met de gruwel van de oorlog, ontdekt Pierre, een boerenzoon, de waarde van het leven naarmate zijn gevoelens voor Francis, kleermaker en leider van de revue van de “Bende van de Verstotenen”, groeien. De tijd is meedogenloos. Hoe zullen deze twee jonge soldaten omgaan met hun anders-zijn? Met moed of met lafheid?

Ontmoeting met Lukas Dhont.

— Eventail.be: Waarom situeert u Coward in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog?
— Lukas Dhont: De Eerste Wereldoorlog maakt echt deel uit van mijn heden, omdat mijn partner afkomstig is uit West-Vlaanderen, waar een groot deel van dit conflict zich afspeelde. Ik rijd regelmatig langs de begraafplaats waar al die jonge mannen liggen die hun leven gaven voor deze oorlog. We hebben allemaal een collectieve herinnering aan dit conflict: beelden van loopgraven, van het slagveld, van soldaten… Maar bij toeval stuitte ik op heel andere beelden, in zwart-wit. Ze tonen jonge Belgische soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog die, achter het front, met munitiekisten een klein podium hadden gebouwd en toneelspeelden in kostuums die ze zelf hadden gemaakt, met parachutes en zandzakken. Ze speelden een klein toneelstuk voor de andere soldaten. De Eerste Wereldoorlog was erg emanciperend voor vrouwen, maar ook voor mannen, want de vrouwenrollen, aangezien vrouwen niet in de buurt van het geweld mochten komen, werden door mannen gespeeld. En waarom maken deze beelden van vreugde, artistieke expressie en ook aanvaarding van het vrouwelijke geen deel uit van die collectieve herinnering? Toen ik via historici ontdekte dat in alle legers, tijdens alle oorlogen, deze homoseksuele mannen probeerden te overleven door middel van kunst, door creatie, besefte ik dat ik eigenlijk een film wilde maken waarin ik het onzichtbare zichtbaar maak.

— Om zuivere fictie te schrijven, moest u toch historisch onderzoek doen?
— L.D.: Vóór het schrijven hebben we tijd doorgebracht in de archieven, in België, Frankrijk en Londen. En omdat de Engelsen zeer goed gedocumenteerd zijn, konden we bij het Imperial War Museum liedteksten en krantenartikelen terugvinden die over deze kleine voorstellingen berichtten. Ook brieven waarin een jonge soldaat, voor het slapengaan, aan alle mannen een nachtkusje gaf, zoals aan zijn moeder. De voorstelling speelde zich niet alleen af op het podium, maar maakte ook deel uit van hun leven in het kamp. En natuurlijk is de film een eerbetoon aan vrouwen, want die tederheid toont hoezeer de jonge soldaten hun zussen, moeders en vriendinnen misten. Het heeft me lang gekost voordat ik woorden kon geven aan dit verhaal. De essentie van de film gaat over onze behoefte aan fictie. In de wereld van vandaag is de realiteit zo brutaal, zo gewelddadig dat we allemaal soms wel willen verdwijnen in fictie. Als ik de trein neem, zie ik iedereen verzonken in zijn telefoon, echt proberend om niet in de realiteit te zijn. Dus zodra ik dat begreep, zijn we begonnen met schrijven.

— Denkt u dat jongeren vandaag nog bereid zijn om te gaan vechten voor hun land?
— L.D.: De oorlog zit in ons bewustzijn. Tijdens de jaren waarin Coward werd geschreven, hoorde ik overal om me heen gesprekken over de terugkeer van de verplichte legerdienst voor jongeren. We zien ook de vele investeringen die worden gedaan in het militaire domein, en niet in zorg of onderwijs. En hoezeer oorlog en het militaire worden gepromoot. Ik denk dat elke jongere zijn eigen keuze moet maken, maar te veel jongeren hebben al hun leven opgeofferd voor het machtsspel van anderen. In het verleden gingen veel jongeren vechten omdat ze bang waren dat hun omgeving hen als lafaards zou bestempelen. De tijd is veranderd. Maar bijvoorbeeld, toen ik in de klas van mijn 11-jarige neefje was, vroeg ik: wie van jullie vindt het belangrijk om zijn land te verdedigen in oorlogstijd? De jongens staken hun hand op. Omdat we opgroeien in een wereld waarin nog steeds het vermogen van mannen om sterk en hard te zijn, om hun angsten te onderdrukken, wordt gewaardeerd… We leven in een tijd waarin we dat ook aan het afbreken zijn. Maar ik denk dat de wortels van dit diep patriarchale denken erg moeilijk uit te roeien blijven.

Coward van Lukas Dhont. Met: Emmanuel Macchia, Valentin Campagne.
Prijs voor beste mannelijke vertolking op het Filmfestival van Cannes voor Emmanuel Macchia en Valentin Campagne.
In de bioscoop vanaf woensdag 21 oktober 2026.

“Eenzaamheid is een tragedie waar we allemaal onder lijden”

Nagi Notes, in competitie op het Filmfestival van Cannes, volgt architecte Yuri (Shizuka Ishibashi) tijdens een bezoek aan haar voormalige schoonzus, de houtbeeldhouwster Yoriko (Takako Matsu), in het bergdorp Nagi.

Yuri stemt ermee in om voor haar te poseren. De twee vrouwen, die nauw verbonden zijn gebleven, vinden elkaar opnieuw, ver van Tokio. Tegelijkertijd verlaten twee verliefde jongens hun ouders en Nagi om een nieuw leven op te bouwen in Tokio. In dit spel van spiegels, gedeelde herinneringen en spanningen begeeft regisseur Kôji Fukada zich, waarbij de relatie tussen kunstenaar en model alle mogelijkheden lijkt te openen.

Ontmoeting met de regisseur, in Cannes.

— Eventail.be: Dit is de tweede keer dat u een werk van toneelschrijver Oriza Hirata verfilmt, na Sayonara (2015). Hoe is deze samenwerking ontstaan?
— Kôji Fukada: Zijn toneelstuk Tokyo Notes speelt zich volledig af in een kunstmuseum. Hij vertelde me over een heel mooi museum in het kleine stadje Nagi. Hij vroeg zich af of ik het stuk in dat museum, in het landelijke Japan, kon situeren in plaats van in Tokio. Ik was nog nooit in Nagi geweest, dus ben ik het museum gaan bezoeken. Ik raakte geïnteresseerd in de locatie, maar besefte tegelijk dat het zeven uur duurt om van Tokio naar Nagi te reizen. Dus wilde ik een film maken die echt in Nagi werd opgenomen. Dat is het moment waarop ik afstand nam van Tokyo Notes en een origineel verhaal begon te bedenken, omdat ik Nagi ook een unieke en fascinerende stad vond. Zo ontstond Nagi Notes.

— In uw filmografie is Nagi Notes een zachtere, subtielere film. Was dat uw bedoeling van bij het begin?
— K.F.: Deze keer wist ik vanaf het begin dat ik niets tragisch wilde maken. Wanneer Japanners het plattelandsleven vanuit het stadsperspectief bekijken, hebben ze de neiging om de bewoners als achterlijk, bekrompen of zelfs een beetje angstaanjagend te zien. Die richting wilde ik niet inslaan. Voor mij is het grootste ongeluk dat bestaat de tragedie van de eenzaamheid, waar we allemaal onder lijden. In de film is Yuri gescheiden. Gevangen in haar werk en carrière, ziet ze zich plots geconfronteerd met eenzaamheid. Yoriko werkt op haar beurt volledig alleen, in een lege, natuurlijke omgeving, en misschien heeft ze daardoor de eenzaamheid aanvaard. Ik denk dat dat is wat Yuri zo aantrekkelijk vindt aan Yoriko’s levenswijze. Ik wilde dat contrast tonen. Het feit dat we allemaal alleen geboren worden en alleen sterven, is een van de absurditeiten van het leven. En in Japan, zoals waarschijnlijk ook in andere landen, helpen familie, liefde of religie ons om ons minder eenzaam te voelen. Het feit dat veel mensen in Japan niet gelovig zijn, mezelf inbegrepen, kan het gevoel van eenzaamheid alleen maar versterken. Daarom is eenzaamheid het hoofdthema in mijn films.

— In het hart van de film ontdekken twee jonge jongens hun identiteit en hun eerste liefde. De onschuld van deze idylle weerklinkt in de gevoelens van de twee heldinnen…
— K.F.: Wanneer ik een film maak, heb ik niet alle elementen van bij het begin. In dit geval had ik het idee van deze alleenstaande vrouw die alleen leeft en werkt in deze landelijke stad, maar ik wist niet waarom ze alleen was. Toen kwam het idee bij me op dat Yoriko misschien tot een seksuele minderheid behoort. Ik ben opgegroeid en woon in Tokio, dus ik heb geen ervaring met het leven op het platteland in Japan. Ik heb veel interviews gedaan met verschillende mensen in Nagi, maar wat leek te ontbreken, waren LGBTQ-personen. Ik denk dat het moeilijk moet zijn om je als homo of lesbienne te laten zien op het Japanse platteland. Daarom wilde ik me richten op wat onzichtbaar lijkt te zijn.

Nagi Notes van Kôji Fukada. Met: Shizuka Ishibashi, Takako Matsu.
In de bioscoop sinds 14 oktober 2026.

Covermontage: Kôji Fukada © Dick Thomas Johnson; Lukas Dhont © Thomas Nolf