Een prachtig geschenk dat 50 jaar engagement viert!

L’Éventail – Kunt u in enkele woorden de missies van de Koning Boudewijnstichting toelichten?

Brieuc Van Damme – Wij hebben een dubbele missie. Enerzijds, positieve veranderingen in de samenleving creëren, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbaren, verloren zaken en vergeten mensen. Ten tweede, vrijgevigheid en filantropie bevorderen. Particulieren en bedrijven adviseren en begeleiden die privévermogen ten dienste willen stellen van het algemeen belang. Hiervoor hebben wij een filantropisch platform ontwikkeld dat actief is in bijna alle domeinen van het algemeen belang. Dit is gestructureerd rond zes programma’s: sociale rechtvaardigheid & armoede, klimaat, gezondheid, democratie, onderwijs en talenten, erfgoed & cultuur.

– Wat kunnen we onthouden van de impact van de Stichting in vijftig jaar van haar bestaan?

– Ik zie het echt als een laboratorium voor maatschappelijke innovaties, met een uniek vermogen om het noorden en het zuiden van het land, links en rechts, de Belg en de Europeaan samen te brengen. Het is een van de weinige bestaande platforms waar zoveel experts met verschillende achtergronden, ervaringen en gevoeligheden samenkomen, altijd met welwillendheid, om te proberen gemeenschappelijke oplossingen te vinden voor de grote uitdagingen van onze tijd.

– Enkele opmerkelijke initiatieven?

– Wij zullen dit najaar een boek uitgeven met vijftig iconische verhalen. Sommige zijn breed bekend bij het grote publiek, dat niet altijd weet dat de Stichting een van de drijvende krachten achter deze initiatieven is. Ik denk aan Child Focus, opgericht na de witte marsen; aan de Dienstencheques, een veelgebruikt instrument; aan de Erfgoeddagen ; aan Tubbe, een model voor participatief beheer van woonzorgcentra, geïnspireerd op Zweden; aan het Waals Observatorium voor dakloosheid, dat tot stand kwam na de tellingen georganiseerd door de Stichting. De voorbeelden zijn talrijk en zeer divers.

– Wat is de rol van de Stichting in de ontwikkeling van toegankelijke filantropie in België en internationaal?

– Wij willen aansluiten bij de zorgen van het moment en van de hele bevolking. Ons vrij unieke model maakt de oprichting van kleine stichtingen mogelijk vanaf 75.000 euro. Alle ervaringen en ideeën van filantropen zijn voor ons een ongelooflijke bron van inspiratie en innovatie. Vandaag beheren wij meer dan 1700 Fondsen en wij zullen nog een identiek aantal ter beschikking hebben wanneer deze via testament worden geactiveerd. Elk Fonds heeft altijd een drieledig bestuur, namelijk de oprichter of zijn vertegenwoordiger, de Stichting en een of meerdere onafhankelijke experts, om de beslissingen te richten op de meest impactvolle domeinen in hun project. Dit betekent dat wij elk jaar met meer dan 4300 vrijwillige commissie- en juryleden samenwerken!

– Wat zijn de ontwikkelingen in de sector, met name met de opkomst van nieuwe filantropenprofielen?

– Ik zie veel goeds en ik zie risico’s. Veel goeds, omdat filantropie steeds minder voorbehouden is aan oudere mensen, of geactiveerd wordt via testament. Steeds meer mensen willen zich tijdens hun leven inzetten en betrekken vaak de volgende generaties bij hun project. Ik denk aan Louis Jonckheere, een tech-investeerder, CEO van Winter Circus in Gent, die een deel van zijn winst heeft geherinvesteerd in een Gents ecosysteem. De stad is een van de meest dynamische van heel Europa geworden in deze sector. Dit nieuwe type filantropie is zeer belangrijk en illustreert het feit dat er meer eisen zijn en een wil om financieringen in continuïteit te plaatsen. Daarentegen, en dat is waar de risico’s liggen, zien we ook extreem rijke mensen die filantropie instrumentaliseren om een ideologische agenda te pushen. Dit is nog niet het geval in België, maar we hebben het gezien met Project 2025 van Heritage Foundation, dat het programma van de Trump-regering heeft gevormd.

– Wat zijn de uitdagingen en prioriteiten voor de toekomst?

– De uitdaging is om er altijd te zijn, maar we hebben alle troeven in handen: een onberispelijke reputatie, een belangrijk kapitaal, een netwerk van mensen op wie we kunnen rekenen. Eind 2026 lanceren we een nieuwe strategische visie voor de komende tien jaar, want de lange termijn is wat ons onderscheidt van andere maatschappelijke sectoren. De kern van het project berust op de relaties die de wereld vandaag vormen: de relatie tussen mens en machine; tussen mens en natuur; tussen mens en instellingen; en die van mens tot mens. We zullen met name alle Fondsen van de Stichting samenbrengen die werken aan sociale cohesie op wijkniveau. Tweede activiteitsgebied, de impact van deIA op onze samenlevingen en hoe deze intelligent kan worden gebruikt. Derde focus, die van voeding, wat een zeer belangrijke ontwikkelingsfactor is voor kinderen. Ten vierde zullen we de levende krachten van het maatschappelijk middenveld samenbrengen om gezamenlijk na te denken over een nieuw Europees project, meer afgestemd op de zorgen van de bevolking – vandaag lijkt Europa te veel in de verdediging; we hebben echter nodig dat het gebaseerd is op sterke waarden die ons beschermen tegen de excessen van het kapitalisme en autoritaire afwijkingen. Zoals u ziet, bevinden wij ons bij de Koning Boudewijnstichting in een bubbel van positiviteit, hoop en overtuiging dat morgen beter zal zijn dan vandaag.

Omslagfoto: De Zimbabwaanse organisatie Friendship Bench Global ontving de Afrika Prijs 2026 (ter waarde van 200.000 euro) voor haar innovatieve gemeenschapsgerichte benadering van geestelijke gezondheid. © Bart Dewaele