In het groot: de zoon van de Sjah schiet Iran te hulp

Reza Pahlavi sprak alsof hij zijn laatste adem uitblies. Maar hij wilde dat het een laatste uitbarsting van hoop zou zijn. De zoon van de sjah riep het reguliere leger op om zich los te maken van de Opperste Leider en drong er bij het volk op aan om klaar te zijn voor « de laatste actie ». Vanuit de Verenigde Staten, waar hij nu woont, vroeg hij Donald Trump zelfs om voorzichtig te handelen om burgers te beschermen. Reza, de verbannen troonopvolger, probeert het vacuüm op te vullen en de wereld eraan te herinneren dat hij in een hinderlaag ligt, klaar om te dienen.

Ik stelde mezelf een eenvoudige vraag: kan een prins zijn land kalmeren als het op het punt staat te imploderen? De geschiedenis laat zien dat hij dat kan. Soms. Neem Spanje: in februari 1981 namen de militairen het parlement over. De jonge democratie kon binnen enkele uren instorten. Die avond verscheen Juan Carlos I, die zijn zoon Felipe had meegenomen om hem het « koningschap  » te laten zien, in zijn uniform op televisie. Hij veroordeelde de putsch. Hij bevestigde zijn steun aan de grondwet. Het leger volgt de lijn. De monarchie speelt haar rol als het ultieme slot. De legitimiteit van de koning is vastgesteld.

Thuis, in 1990, in België, was de crisis van een andere aard, maar net zo explosief, en we herinneren het ons allemaal. Boudewijn van België weigerde de wet op abortus te ondertekenen. Dat was teveel gevraagd, gezien zijn katholieke overtuigingen. Het land stond op de rand van een institutionele ineenstorting. Er werd een ongekende oplossing gevonden: hij werd tijdelijk onbekwaam verklaard om te regeren. Het duurde slechts een paar uur om de spanningen te doen afnemen. Denk aan zijn broer Albert, toen hij tijdens zijn toespraak in juli 2011 zijn bezorgde en woedende vinger naar de camera uitstak om onze gekozen vertegenwoordigers aan te sporen een regering te vormen. Het laat zien dat dynastieke macht meer is dan alleen een aanwezigheid. Het kan handelen.

Reza Pahlavi, laten we eerlijk zijn, is erg gebrand op het heroveren van een illusoire troon. Maar in deze toespraak, die alle kenmerken heeft van een officiële toespraak van een staatshoofd, toont hij zijn intelligentie. Hij speelt in op de dualiteit tussen het reguliere leger en de Revolutionaire Garde. Hij beroept zich op loyaliteit aan de natie in plaats van aan het regime. Maar om een factor van stabiliteit te worden, zou het een onbetwist centrum moeten belichamen. Maar hetIran van vandaag is gefragmenteerd: nostalgische monarchisten, seculiere republikeinen en jongere generaties die tulband noch kroon willen. Reza Pahlavi belichaamt vandaag iets anders: een mogelijkheid. Hij stelt ons gerust. Hij herinnert ons eraan dat de geschiedenis, hoewel soms verguisd, wel degelijk bestaat. En een oplossing kan zijn. Op voorwaarde dat de wapens zwijgen. Maar op het moment van schrijven zijn we daar nog ver van verwijderd.

Foto omslag: © Alexi Witwicki/Kommersant/Polaris