Onze dieren, wezens met gevoel

Soms is er maar één getal nodig om de omvang van een probleem te meten. Vandaag de dag heeft bijna één op de twee Europese huishoudens een huisdier en meer dan 90% van de huisdiereigenaren beschouwt hun huisdier als een echt gezinslid. Bovendien bevestigen studies dat hun aanwezigheid fysieke activiteit stimuleert, stress vermindert, angst verlicht en eenzaamheid bestrijdt. Met andere woorden, onze viervoetige – of gevederde of geschubde – metgezellen delen niet alleen ons dagelijks leven, ze spelen ook een actieve rol om ons in balans te houden. Toch is dit hedendaagse bewijs slechts het laatste hoofdstuk in een verhaal dat duizenden jaren teruggaat.

De eerste die over de drempel van onze huizen stapte, was ongetwijfeld de hond, meer dan vijftienduizend jaar geleden. Vijftienduizend jaar geleden, toen de wolf geleidelijkdichterbij menselijke nederzettingen. De kat volgt, aangetrokken door zolders en knaagdieren, voordat hij een onafhankelijke huisgenoot wordt. dant en soeverein zoals we die vandaag de dag kennen. Sindsdien hebben paarden, vogels, konijnen en vele anderen onze beschavingen, onze banen, onze reizen en onze stiltes vergezeld. Maar wat ingrijpend is veranderd, is de aard van deze band: ooit was het een gebruiksvoorwerp, nu is het een intiememotioneel, bijna existentieel. We leven niet langer alleen met dieren, we leven met mensen. individualiteitenkarakters en gevoeligheden.

Sociale erkenning

Deze verandering in status is ook te zien in de rituelen rond het verlies van huisdieren. Het verdriet dat gepaard gaat met het verlies van een huisdier werd lange tijd gebagatelliseerd en soms zelfs als overdreven beschouwd, maar wordt nu steeds meer erkend. In steeds meer landen worden nu officieel rouwdagen toegekend wanneer een huisdier overlijdt, een tastbaar teken dat deze relatie niet langer als bijkomstig of secundair wordt gezien. We ‘verliezen’ niet langer een dier, we verliezen een metgezel, een herkenningspunt, een dagelijkse aanwezigheid. Deze sociale erkenning van rouw zegt veel over de evolutie van onze gevoeligheden en de echte plaats die ze innemen in ons leven.

Maar uiteindelijk is de waardigheid die aan dieren wordt toegekend niethelemaal nieuw. Je hoeft maar een paar millennia terug te gaan, naarhet oude Egypte, om te zien in welke mate bepaalde dieren – en de kat in het bijzonder – al een bij uitstek symbolische, emotionele en spirituele plaats innamen. De kat werd al in het 2emillennium voor Christus gedomesticeerd en was zowel een metgezel als een beschermer tegen knaagdieren en slangen. De kat was geliefd, werd vertroeteld en werd soms afgebeeld in het graf van zijn baasje, zelfs gemummificeerd en samen met hem begraven. In Saqqara hebben grote opgravingen ondergrondse galerijen blootgelegd met duizenden dierenmummies, voornamelijk van katten.

Beroepen bij dieren

Deze evolutie tussen mens en dier isoveral zichtbaar, zelfs in de manier waarop een heel ecosysteem van beroepen om hen heen is gestructureerd. Trainers, opvoeders, gedragsdeskundigen, dierenartsen, dierenfysiotherapeuten, osteopaten, voedingsdeskundigen, koks, UberPets, hondenoppassers… Maar ook kuuroorden en fitnesscentra, wellness salons, tophotels en pensions: nog nooit hebben dieren zoveel aandacht, zoveel zorg en zoveel personalisatie gekregen! We hebben het niet meer alleen over het corrigeren van gedrag of het verzorgen van een poot, maar over het ondersteunen van een levend wezen in zijn geheel, zijn leeftijd, zijn geschiedenis, zijn zwakheden en zijn temperament. Sommige mensen leren zelfs te communiceren, te ‘praten’ met hun dieren, hun signalen te decoderen met behulp van geluidsknoopmatten, om hunemoties beter te begrijpen, zoals je zou doen in elke relatie die ertoe doet.

Vier seizoenen

Et puis il y a les saisons de l’année qui continuent de rythmer cette cohabitation, presque à notre insu. Le printemps, notamment, agit comme un grand réveil, pour eux aussi : on ouvre les fenêtres, on rallonge les promenades, on retrouve la vie au jardin. C’est une période de mue, de renouveau, mais aussi de vigilance : revoici les parasites, les allergies saisonnières, la fatigue à la sortie de l’hiver… Alors on brosse, on observe, on ajuste. Préparer le printemps pour son animal, c’est un peu comme s’occuper de sa maison pour qu’elle accueille le retour de la lumière naturelle : on nettoie, on protège, on anticipe, on réinvente les petits rituels. Des gestes simples, presque tendres, qui disent beaucoup de la place que nos chers compagnons occupent dans nos vies.

Want deze link is geen eenrichtingsverkeer. Onderzoek toont aan dat huisdieren net zoveel invloed hebben op onze gezondheid als wij op die van hen. Ze dwingen ons naar buiten te gaan, te vertragen, aanwezig te zijn. Ze leggen ons een ritme op, een aandacht, een vorm van dagelijkse loyaliteit. Ze creëren ook banden tussen mensen, op straat, in een park, bij de dierenarts. In een steeds meer gefragmenteerde wereld kunnen ze discrete maar krachtige bemiddelaars van zachtheid zijn.

Verenigingen & heiligdommen

Maar dit verhaal is niet alleen maar een geruststellend verhaal. Deinvloed van menselijke activiteiten op de dierenwereld – zowel huisdieren als wilde dieren – is immens. We vormen hun lichaam, hun gedrag en hunomgeving, soms zozeer dat we ze dwingen zich aan te passen aan onze eigen excessen. Dit maakt onze verantwoordelijkheid nog groter. Van dieren houden is niet genoeg. We moeten ze beschermen, respecteren, nadenken over hun leefomstandigheden en degenen steunen die elke dag weer opvangen, verzorgen, vervangen en repareren wat anderen kapot hebben gemaakt. De verenigingen spelen hier een essentiële rol, discreet maar essentieel, om ons eraan te herinneren dat achter elke adoptie, elke redding, elke verzorging een ethiek, een waakzaamheid, een verbintenis schuilgaat.

Naast hen openen steeds meer opvangcentra en boerderijen hun deuren voor dieren « die geen enkel doel meer dienen », behalve dan om eindelijk zichzelf te zijn. Plaatsen waar niets wordt geproduceerd, waar niets winstgevend wordt gemaakt, waar tijd, ruimte en een waardig levenseinde simpelweg worden aangeboden. Plaatsen die in essentie lijken op wat ieder van ons zou willen voor zijn eigen leven: een plek waar we omringd, gerespecteerd en geliefd zijn tot het einde.

Misschien is dit wel de echte moderniteit van onze relatie met dieren: we zien ze niet langer als slechts een emotionele achtergrond van ons bestaan, maar als medereizigers, wezens met gevoel wiens lot nu nauw verbonden is met dat van ons. En accepteren dat de manier waarop we met dieren omgaan veel zegt en onthult over wie we zijn.

Foto omslag: © 2024 SMRM1977, SHUTTERSTOCK.COM I PERSPECTIVE.BRUSSELS I CHRISTOPHE VANDERCAM, FOTO NEWS