Siciliaanse wijnen: Tussen zon en vulkaan

Als grootste Italiaanse wijnstreek qua oppervlakte strekt Sicilië zijn wijngaarden uit van de door de zon geteisterde kustlijn tot de zwarte hellingen van de Etna, met meer dan 96.000 hectare wijngaarden – tegenover 127.000 hectare voor heel Noordwest-Italië – en produceert elk jaar bijna 3 miljoen hectoliter, oftewel meer dan 80 miljoen flessen onder het enkele label DOC Sicilia!

Van de meest kristalheldere witte tot de meest zonnige rode wijn, deze transversale appellation, gecreëerd in 2011, bestrijkt het hele eiland en omvat vierendertig verschillende benamingen. Zij staat niet minder dan zesentwintig verschillende druivenrassen toe! Met andere woorden, deze eenvoudige vermelding op het etiket vertelt noch het landschap, noch de hand van de wijnmaker, noch de stijl van de wijn die men op het punt staat in zijn glas te schenken.

Gevoed door Griekse, Arabische en Spaanse invloeden, hebben de vlaktewijnstokken, lange tijd bestemd voor goedkope volumes, naast de uitmuntendheid van de percelen bestaan die verankerd zijn aan de vulkanische hellingen van de Etna of aan de geventileerde heuvels van West-Sicilië. Dankzij moderne technologische hulpmiddelen hebben de wijnmakers geleidelijk hun productienormen verhoogd. De witte wijnen, die de meerderheid vormen, vertegenwoordigen bijna 70% van de op het eiland geplante druiven.

Het druivenras Catarratto – ook wel Lucido genoemd – heerst oppermachtig: het beslaat alleen al ongeveer 29.000 hectare, oftewel meer dan 30% van de wijngaard. Lange tijd beperkt tot volumes, kenmerkt het zich door een mooie natuurlijke zuurgraad, kruidachtige toetsen, evenals smaken van citrusvruchten en amandel die, wanneer het met precisie wordt bewerkt, heldere en rechte witte wijnen opleveren, vaak gebotteld onder de generieke vermelding Sicilia.

Explosiever in de mond dan de Catarratto, wordt de Grillo herkend aan zijn geuren van geconfijte citroen, witte perzik, witte bloemen en aan die zilte kant die geërfd is van zijn maritieme invloeden. Gemakkelijk te drinken, past hij zich zonder poespas aan een grote verscheidenheid aan gerechten aan, van pasta met groenten tot gegrilde vis. De Grecanico, de Inzolia en de Malvasia vormen een zeer gevarieerd aromatisch palet dat men ontdekt aan tafel op het terras tijdens het aperitief.

Wat rode wijnen betreft, is de Nero d’Avola de ster van de Siciliaanse wijngaard. Hij beslaat alleen al bijna 40.000 hectare, oftewel ongeveer 40% van de rode wijngaard, en belichaamt wat het eiland het meest genereuze en meest zonnige produceert. In het glas geeft hij vlezige wijnen, met toetsen van zwarte vruchten en kruiden, die qua kracht kunnen wedijveren met bepaalde chianti’s of côtes-du-Rhône, terwijl ze vaak meer rondheid, alcohol en een meer mediterrane textuur vertonen. Magnifiek als monocépage, komt hij voor in een breed scala aan profielen afhankelijk van de hoogte, de ligging en de aard van de bodem: dichter en warmer in de vlakte, gespannener en subtieler op de hellingen.

Op de flanken van de Etna, waar de wijnstokken tot 900 meter hoogte klimmen op lavastromen en as, blijken de rode wijnen afkomstig van het druivenras Nerello Mascalese, vaak geassembleerd met de Nerello Cappuccio, gespannener. Hun fijne tannines, qua geest dicht bij bepaalde pinot noirs of gamays, worden gedragen door aroma’s van viooltjes, kleine rode vruchten en balsamische toetsen.

Bij deze contrasterende geografie komt de wedergeboorte van de versterkte wijnen van Marsala, evenals de unieke DOCG van het eiland, Cerasuolo di Vittoria, in het zuidoosten, die Nero d’Avola en Frappato combineert in soepele, gekruide rode wijnen met een maritiem reliëf. Tussen XXL-coöperatieven en ambachtslieden van natuurwijnen, vindt men hier een zeldzame constellatie van stijlen en temperamenten.

Onze favorieten

Vento di Mare, Pinot Grigio Sicilia DOC, Cantine Ermes 2023: gemakkelijk te drinken

Deze toonaangevende coöperatie uit het westen, deze witte wijn van de vlakte, benadrukt de frisheid meer dan de kracht. Afkomstig van een selectie biologische Pinot Grigio-druiven, beantwoordt de strooggele kleur met groene reflecties aan een neus die tropische vruchten en citrusvruchten oproept. In de mond is hij fris, met een goede zuurgraad. Soepel en levendig, ontvouwt deze nectar een rechte en dorstlessende structuur, gespannen door een fijne bitterheid van citrusvruchten die er de ideale wijn van maakt voor het aperitief met gefrituurde hapjes.

Prijs: ca. €12
Waar: wijnhandelaars en cantineermes.it

Grillo Avà, Flavia Wines 2022: een voorouderlijke knowhow

De familiewijngaarden van deze 4^e generatie wijnmakers bevinden zich tussen Contrada Birgi en Paolini, in de nabijheid van de historische zoutpannen van Marsala, in de regio Trapani. Het domein beoefent een gecertificeerde biologische wijnbouw, met niet-interventionistische productiemethoden. Resultaat: een briljante gouden kleur gaat vooraf aan een neus van jasmijn, rijpe abrikoos en citroenschil, dit alles gedragen door een fijne zilte toets. In de mond is de structuur recht, mineraal, met een precieze zuurgraad die de wijn uitrekt zonder hem te verharden, als een gespannen draad tussen rijp fruit en warme steen. De ideale witte wijn om een gegrilde vis of een mandje crudités te begeleiden.

Prijs: ca. €25
Waar: wijnhandelaars en flaviawines.com

Donnafugata Mille e una Notte 2020, Sicilia DOC: magistraal!

Binnen een groot familiehuis gevestigd in Marsala, belichaamt deze cuvée de aristocratische kant van de Siciliaanse rode wijn. De diepe robijnrode kleur levert een dichte neus van braam, zwarte pruim, zoethout, cacao en zachte kruiden, met een typisch mediterrane balsamische ondertoon. De mond is vol met fluwelen tannines, ondersteund door een zilte frisheid die een lange, bijna chocoladeachtige afdronk verlengt. Een rode wijn om te bewaren en voor de gastronomie.

Prijs: ca. €45
Waar: wijnhandelaars en donnafugata.it

Il Frappato, Rosso 2023 Terre Siciliane IGT, Arianna Occhipinti: finesse en kracht

Visionair ambachtsvrouw uit Zuidoost-Sicilië (Vittoria), Arianna Occhipinti levert ons een biologische Frappato die haar persoonlijkheid perfect belichaamt: verankerd in de traditie, maar resoluut gericht op het elders. Op een licht robijnrode kleur doet de neus van framboos, kers, roze peper en mirte ons dromen, terwijl zijn sappige mond, maar gespannen door een fruitige frisheid en een zijdezachte textuur, niet ophoudt te verrassen. Magisch bij gevogelte!

Prijs: ca. €45
Waar: ivinio.com, tannico.be en occhipinti.it

Omslagfoto: © 2024 Lomb, shutterstock.com